Apakah kelebihan utama pelaksanaan kadar Pelarasan Bahan Api Automatik (AFA)?

Kelebihan utama Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik atau Automatic Fuel Adjustment (AFA) ialah mekanisme ini membolehkan perubahan kos penjanaan elektrik diselaraskan setiap bulan supaya ia dapat supaya ia dapat mencerminkan keadaan pasaran semasa dengan lebih tepat. 

Bagi pengguna, ini bermakna perubahan pada kos penjanaan boleh dikenal pasti dan diselaraskan dengan lebih kerap berbanding mekanisme terdahulu.

AFA digunakan bagi tarif elektrik di Semenanjung Malaysia di bawah Tempoh Kawal Selia  4 atau Regulatory Period 4 (RP4). Struktur tarif RP4 berkuat kuasa dari 1 Julai 2025 hingga 31 Disember 2027.

Suruhanjaya Tenaga (ST) menyatakan bahawa AFA membolehkan pelarasan bulanan Caj Penjanaan bagi perubahan harga bahan api, kos di bawah Perjanjian Pembelian Tenaga (PPA) dan Perjanjian Tahap Perkhidmatan (SLA), kos terselaras Tenaga Boleh Baharu serta kos penjanaan lain.

Namun, kelebihan mekanisme AFA bukan bermaksud bil elektrik akan sentiasa lebih rendah. Bagi pelanggan yang tertakluk kepada AFA, kadar boleh berbentuk surcaj apabila kos berkaitan meningkat atau rebat apabila kos lebih rendah.

Apakah kelebihan AFA secara ringkas?

Single Buyer menerangkan AFA sebagai mekanisme pelarasan bulanan yang bertujuan mengurangkan jurang masa antara perubahan harga bahan api dan kadar pertukaran asing dengan pelarasan tarif.

Mengapa pelarasan AFA dibuat setiap bulan?

Pelarasan bulanan membolehkan perubahan kos penjanaan dinilai dengan lebih kerap.

Harga bahan api seperti gas dan arang batu serta kadar pertukaran mata wang asing boleh berubah dari semasa ke semasa. Faktor tersebut boleh mempengaruhi komponen kos penjanaan elektrik.

Di bawah mekanisme terdahulu, Imbalance Cost Pass-Through (ICPT), pelarasan dibuat menggunakan tempoh semakan enam bulan. AFA menggantikan ICPT mulai Julai 2025 dengan pelarasan yang dibuat setiap bulan. 

Perbezaan praktikal kepada pengguna ialah perubahan kos tidak perlu menunggu tempoh semakan enam bulan sebelum diambil kira.

Ini tidak bermaksud kadar AFA akan sentiasa berubah sedikit sahaja. Sekiranya kos penjanaan berubah dengan ketara, kadar AFA juga boleh berubah dengan ketara.

Bagaimana AFA membantu pengguna memahami perubahan bil?

AFA mengasingkan pelarasan kos penjanaan sebagai komponen yang boleh dikenal pasti dalam struktur bil elektrik.

Dalam struktur tarif semasa, bil membezakan komponen seperti Caj Tenaga, AFA, Caj Kapasiti, Caj Rangkaian dan Caj Peruncitan. Ini membantu pengguna membezakan perubahan yang berpunca daripada penggunaan elektrik dengan perubahan pada kos penjanaan.

Dalam penerangan kepada pelanggan, TNB menyatakan bahawa kadar AFA bulanan mengambil kira unjuran terkini harga bahan api global dan kadar pertukaran mata wang asing. Bahan TNB juga menunjukkan bahawa AFA melibatkan pelarasan selepas kos penjanaan sebenar diketahui.

Dalam kerangka kawal selia yang lebih lengkap, ST menyatakan bahawa AFA meliputi variasi dalam:

• harga bahan api;
• kos di bawah PPA dan SLA;
• kos terselaras Tenaga Boleh Baharu; dan
• kos penjanaan lain yang layak. 

Oleh itu, AFA bukan sekadar petunjuk pergerakan harga bahan api. Ia ialah mekanisme untuk melaraskan komponen kos penjanaan yang ditetapkan dalam rangka kerja tarif.

Bagaimana unjuran dan pelarasan kos sebenar AFA berfungsi?

AFA menggunakan unjuran untuk menetapkan pelarasan bulanan, kemudian membuat pelarasan lanjut apabila kos penjanaan sebenar diketahui.

TNB menerangkan bahawa kadar bulanan menggunakan unjuran terkini harga bahan api global dan kadar pertukaran asing. Selepas kos penjanaan sebenar dimuktamadkan, sebarang perbezaan boleh dimasukkan sebagai pelarasan AFA bagi bulan-bulan berikutnya.

Secara ringkas:

Unjuran kos → kadar AFA bulanan → kos sebenar diketahui → perbezaan dilaraskan kemudian

Sebagai contoh, kos sebenar boleh berbeza daripada unjuran sekiranya berlaku gangguan bekalan gas atau gangguan loji janakuasa yang memerlukan penggunaan sumber penjanaan alternatif.

Bahagian ini penting kerana frasa “mencerminkan kos semasa” tidak bermaksud kadar AFA mengetahui semua kos sebenar secara masa nyata. Lebih tepat untuk mengatakan bahawa AFA mencerminkan perubahan kos penjanaan dengan lebih dekat kepada keadaan semasa, menggunakan gabungan unjuran dan pelarasan selepas kos sebenar diketahui.

Adakah AFA mengurangkan risiko perubahan bil yang mendadak?

Ya, tetapi ia tidak menjamin bil anda sentiasa stabil.

Mekanisme AFA membolehkan pelarasan kos dilakukan secara bulanan, bukannya terkumpul dalam tempoh yang lama. Ini membantu mengecilkan jurang masa (timing gap) antara perubahan harga bahan api dunia dengan bil elektrik anda.

Walau bagaimanapun, manfaat utama AFA ialah penyesuaian kos yang lebih pantas dan berperingkat, bukannya jaminan bil tidak akan naik. Jika harga bahan api di pasaran global melonjak secara mendadak, kadar AFA dan bil bulanan anda masih boleh meningkat.

Adakah AFA menjamin bil elektrik lebih rendah?

Tidak. AFA tidak menjamin bil lebih murah.

AFA ialah mekanisme untuk melaraskan kos penjanaan. Jika pelarasan menghasilkan kadar positif, pelanggan yang tertakluk kepadanya boleh menerima surcaj. Jika kadar negatif, ia boleh menghasilkan rebat.

Single Buyer menerangkan bahawa pelarasan berlaku apabila komponen kos bahan api sebenar berbeza daripada kos asas yang digunakan dalam tarif. 

Oleh itu, ‘kelebihan AFA’ bukannya bermakna bil pengguna akan sentiasa lebih murah, sebaliknya ia merupakan mekanisme untuk mencerminkan perubahan kos sebenar secara lebih tepat.

Bagaimana AFA boleh membantu pengguna merancang penggunaan elektrik?

Maklumat kadar dan unjuran AFA boleh menjadi satu petunjuk tambahan untuk merancang penggunaan serta bajet elektrik.

TNB menyediakan unjuran AFA bagi membantu pelanggan memahami kemungkinan arah perubahan kos. Namun, unjuran ialah anggaran dan boleh berubah apabila harga bahan api, kadar pertukaran atau kos penjanaan sebenar berubah.

Bagi pengguna, maklumat ini lebih berguna apabila digabungkan dengan pemantauan penggunaan sendiri. Antara langkah yang boleh dipertimbangkan ialah:

• pantau penggunaan melalui Energy Budget dalam aplikasi myTNB;
• gunakan peralatan cekap tenaga berlabel 4 atau 5 bintang;
• kurangkan penggunaan elektrik yang tidak diperlukan;
• pertimbangkan Time-of-Use (ToU) jika sesuai dengan corak penggunaan dan kelayakan; dan
• pertimbangkan penggunaan tenaga solar jika sesuai dengan premis.

AFA menentukan sebahagian daripada kos yang dikenakan kepada pelanggan yang tertakluk kepadanya, manakala jumlah penggunaan elektrik masih merupakan faktor yang boleh dikawal oleh pengguna.

Bagaimana AFA memberi kesan kepada pelanggan domestik berpenggunaan rendah?

Pelanggan domestik dengan penggunaan 800 kWj dan ke bawah sebulan dikecualikan daripada AFA di bawah struktur semasa.

Ini bermakna kumpulan tersebut tidak menerima kesan surcaj atau rebat AFA selagi penggunaan bulanan mereka berada dalam paras pengecualian.

Pengecualian ini ialah satu aturan perlindungan kepada pelanggan domestik tertentu. Ia perlu dibezakan daripada mekanisme AFA itu sendiri, yang menentukan bagaimana perubahan kos penjanaan diselaraskan.

Apakah perkara utama yang perlu difahami tentang kelebihan AFA?

Kelebihan AFA terletak pada cara perubahan kos penjanaan diurus, bukan pada jaminan bahawa harga elektrik akan turun.

Tiga perkara utama ialah:

1. Kos dinilai dengan lebih kerap.
   Pelarasan bulanan membolehkan perubahan kos diambil kira lebih dekat kepada masa ia berlaku.
2. Perubahan kos lebih mudah dikenal pasti.
   AFA menjadi komponen tersendiri dalam struktur bil dan maklumat kadar boleh dirujuk melalui sumber rasmi.
3. Mekanisme masih mencerminkan turun naik pasaran.
   Jika kos meningkat, surcaj masih boleh berlaku. Jika kos menurun, mekanisme boleh menghasilkan rebat.

Bagi pengguna, ini memberi konteks yang lebih jelas tentang mengapa sebahagian daripada bil boleh berubah walaupun penggunaan elektrik tidak banyak berubah.

Di mana boleh semak maklumat rasmi AFA?

Untuk maklumat yang paling tepat dan terkini, rujuk sumber rasmi berikut:

Suruhanjaya Tenaga (ST)
ST menerangkan rangka kerja IBR, tempoh RP4 dan skop rasmi kos yang diliputi oleh AFA. 

Single Buyer
Single Buyer menyediakan maklumat mengenai tarif penjanaan, harga bahan api, kadar pertukaran dan mekanisme AFA.

TNB / myTNB
TNB menyediakan penerangan pengguna mengenai struktur tarif, komponen bil, AFA serta pilihan pengurusan penggunaan.

Kadar AFA dan unjuran boleh berubah dari bulan ke bulan. Untuk angka semasa, semak maklumat rasmi sebelum membuat pengiraan atau perbandingan bil.

Soalan Lazim

Apakah kelebihan utama AFA kepada pengguna?

Kelebihan utamanya ialah perubahan kos penjanaan dinilai setiap bulan dan boleh dikenal pasti dengan lebih jelas melalui komponen AFA.

Adakah AFA menyebabkan bil elektrik lebih murah?

Tidak semestinya. AFA boleh menghasilkan surcaj atau rebat bergantung pada perubahan kos penjanaan yang berkenaan.

Mengapa AFA dibuat setiap bulan?

Pelarasan bulanan mengurangkan tempoh antara perubahan kos seperti harga bahan api dan kadar pertukaran dengan pelarasan yang dibuat.

Adakah AFA menjamin tiada kejutan bil?

Tidak. Kos penjanaan masih boleh berubah dengan mendadak. AFA mengurangkan jurang masa pelarasan, tetapi tidak menghapuskan turun naik kos.

Apa beza AFA dengan ICPT?

AFA dibuat setiap bulan, manakala ICPT terdahulu menggunakan semakan enam bulan. AFA menggantikan ICPT mulai Julai 2025. (st.gov.my)

Adakah pelanggan domestik 800 kWj dan ke bawah dikenakan AFA?

Pelanggan domestik dengan penggunaan 800 kWj dan ke bawah sebulan dikecualikan daripada AFA.

Nota: Maklumat mengenai AFA, pengecualian, dan struktur tarif dalam artikel ini disemak pada September 2026. Mekanisme dan syarat boleh berubah mengikut keputusan kawal selia semasa.

Artikel ini ditaja oleh Tenaga Nasional Berhad.