Apakah Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik (AFA)?

Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik atau Automatic Fuel Adjustment (AFA) ialah mekanisme pelarasan bulanan caj penjanaan elektrik bagi pelanggan TNB di Semenanjung Malaysia di bawah Tempoh Kawal Selia 4 (RP4). 

Secara mudah, AFA membantu mencerminkan perubahan kos penjanaan berdasarkan keadaan semasa seperti harga bahan api dan kadar pertukaran mata wang asing.

Pada 17 September 2026, TNB mengumumkan bahawa had penggunaan elektrik untuk pengecualian pengguna domestik akan dinaikkan daripada 600kWj kepada 800kWj sebulan.

Dengan perubahan ini, isi rumah yang menggunakan sehingga 800kWj sebulan tidak akan dikenakan AFA, cukai perkhidmatan 8% dan caj peruncitan RM10 bagi tempoh September hingga 31 Disember 2026.

AFA secara ringkas

Bagaimana AFA berfungsi?

AFA menggabungkan unjuran kos untuk bulan akan datang dengan pelarasan kemudian apabila kos penjanaan sebenar diketahui.

Garis panduan ST menerangkan bahawa AFA mempunyai komponen unjuran bulanan ke hadapan. Secara praktikal, kadar awal mengambil kira kos penjanaan yang diunjurkan. Selepas kos sebenar dimuktamadkan, perbezaan antara unjuran dan kos sebenar boleh diselaraskan melalui AFA pada bulan berikutnya.

TNB turut menerangkan bahawa unjuran harga bahan api global dan kadar pertukaran mata wang asing digunakan dalam kadar bulanan, manakala perbezaan selepas kos penjanaan sebenar diketahui akan dicerminkan dalam pelarasan bulan-bulan seterusnya.

Secara ringkas:

Unjuran kos penjanaan → kadar AFA bulanan → kos sebenar diketahui → perbezaan dilaraskan

Perbezaan antara unjuran dan kos sebenar boleh berlaku kerana faktor seperti gangguan bekalan gas atau gangguan tidak dijangka di loji janakuasa yang memerlukan sumber penjanaan alternatif dengan kos berbeza.

Adakah AFA sama dengan kenaikan tarif asas?

Tidak. AFA ialah mekanisme pelarasan kos penjanaan dan bukan kenaikan tarif asas.

Di bawah rangka kerja IBR, tarif elektrik di Semenanjung Malaysia mempunyai tarif asas dan mekanisme AFA. AFA menggantikan mekanisme Imbalance Cost Pass-Through (ICPT) yang digunakan sebelum RP4 dan kini diselaraskan setiap bulan.

Oleh itu, kenaikan jumlah bil tidak semestinya bermaksud tarif asas berubah. Jumlah bil juga boleh dipengaruhi oleh penggunaan elektrik, kadar AFA dan komponen lain yang terpakai kepada akaun pengguna.

Bagaimana AFA mempengaruhi bil elektrik?

Bagi pelanggan yang tertakluk kepada AFA, kesannya bergantung pada kadar AFA dan jumlah elektrik yang digunakan.

Komponen AFA dikira berdasarkan penggunaan elektrik dalam kWj dan kadar AFA dalam sen/kWj. Jika pelarasan menghasilkan surcaj, amaun tersebut menambah bil. Jika ia menghasilkan rebat, amaun tersebut mengurangkan bil.

Ini bermakna dua bulan dengan penggunaan elektrik yang sama masih boleh menghasilkan jumlah bil yang berbeza apabila kadar AFA berubah.

Pada masa yang sama, penggunaan elektrik kekal sebagai faktor yang boleh dikawal oleh pengguna. Mengurangkan penggunaan yang tidak diperlukan boleh membantu mengurus jumlah bil walaupun keadaan pasaran tenaga berubah.

Apakah perlindungan yang diberikan kepada pelanggan domestik dengan penggunaan 800 kWj dan ke bawah sebulan?

Pelanggan domestik dengan penggunaan 800 kWj dan ke bawah sebulan menikmati aras perlindungan yang diperluas daripada 600 kWj kepada 800 kWj. 

Bagi penggunaan elektrik dari September hingga 31 Disember 2026, pelanggan yang layak menikmati pengecualian sepenuhnya daripada:

– Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik (AFA)

– Caj Peruncitan RM10

– Cukai Perkhidmatan 8%

Peningkatan aras perlindungan ini bertujuan membantu mengurangkan impak kos elektrik kepada pelanggan domestik yang layak.

Siapa yang boleh menerima Insentif Cekap Tenaga?

Di bawah struktur tarif semasa, pelanggan domestik dengan penggunaan sehingga 1,000 kWj sebulan boleh menerima Insentif Cekap Tenaga, tertakluk kepada kadar dan syarat tarif yang berkuat kuasa.

Kadar insentif berbeza mengikut tahap penggunaan. Secara umum, insentif berkurangan apabila penggunaan meningkat.

Ini bermakna ambang 800 kWj dan 1,000 kWj mempunyai fungsi yang berlainan: 800 kWj berkaitan dengan pengecualian AFA dan Caj Peruncitan, manakala sehingga 1,000 kWj berkaitan dengan kelayakan Insentif Cekap Tenaga di bawah struktur semasa.

Bagaimana pengguna boleh mengawal bil apabila AFA berubah?

Harga bahan api dan kadar mata wang berada di luar kawalan pengguna, tetapi jumlah dan corak penggunaan elektrik masih boleh diurus.

Antara langkah praktikal yang boleh dipertimbangkan ialah:

• gunakan peralatan elektrik cekap tenaga berlabel 4 atau 5 bintang;
• pantau penggunaan melalui aplikasi myTNB dan kemudahan seperti Energy Budget;
• matikan suis peralatan yang tidak digunakan dan kurangkan pembaziran tenaga;
• pertimbangkan tarif Time-of-Use (ToU) jika corak penggunaan sesuai; dan
• pertimbangkan penggunaan tenaga solar berdasarkan kesesuaian premis dan keperluan tenaga.

Bagi pengguna yang mempunyai Meter Pintar, myTNB turut menyediakan paparan penggunaan yang boleh membantu pengguna memahami corak penggunaan dengan lebih terperinci.

Siapa yang sesuai mempertimbangkan tarif Time-of-Use (ToU)?

ToU boleh dipertimbangkan oleh pelanggan yang layak dan mampu mengalihkan sebahagian penggunaan elektrik ke waktu luar puncak.

Tarif ToU memerlukan Meter Pintar yang telah diaktifkan di premis. Pelanggan yang belum mempunyai Meter Pintar aktif perlu melalui proses pemasangan dan pengaktifan sebelum tarif tersebut boleh dilaksanakan.

Menerusi Skim ToU Baharu, kadar tarif lebih tinggi dikenakan pada waktu puncak dari jam 2:00 petang hingga 10:00 malam (Isnin hingga Jumaat). Manakala waktu luar puncak yang menawarkan kadar tarif lebih rendah terpakai dari jam 10:00 malam hingga 2:00 petang pada hari bekerja, serta sepanjang hari pada hari Sabtu dan Ahad.

Penentuan tempoh puncak, syarat kelayakan, serta penetapan cuti umum tertakluk kepada kemaskini struktur tarif zon/sektor terkini. Pengguna perniagaan dan industri disaran menyemak perincian rasmi dengan pihak TNB sebelum membuat sebarang pertukaran skim.

Mengapa AFA dikaitkan dengan bil yang lebih telus?

Menurut Suruhanjaya Tenaga dan TNB, struktur RP4 direka supaya komponen kos pembekalan elektrik dapat ditunjukkan dengan lebih jelas kepada pengguna.

Bil elektrik kini membezakan komponen seperti Caj Tenaga, AFA, Caj Kapasiti, Caj Rangkaian dan Caj Peruncitan. Pecahan ini membantu pengguna mengenal pasti komponen kos yang membentuk jumlah bil.

ST pula menerangkan bahawa AFA merupakan mekanisme untuk menangani kos yang tidak dapat dikawal akibat perbezaan antara kos penjanaan yang diramal dengan kos sebenar.

Di mana boleh semak maklumat rasmi mengenai AFA?

Oleh sebab kadar dan sesetengah syarat berkaitan AFA boleh berubah, rujuk sumber rasmi berikut:

Suruhanjaya Tenaga (ST)
Sumber kawal selia bagi rangka kerja IBR, RP4, skop AFA dan pengumuman berkaitan tarif.

TNB / myTNB
Rujukan bagi struktur bil, tarif domestik, pengecualian, Insentif Cekap Tenaga, ToU dan alat pengurusan penggunaan.

Single Buyer
Rujukan bagi maklumat lebih terperinci tentang faktor dan kos penjanaan yang mempengaruhi kadar AFA. TNB turut merujuk pengguna kepada Single Buyer untuk perincian komponen yang mempengaruhi kadar semasa.

Jabatan Kastam Diraja Malaysia (JKDM)
Sumber rasmi untuk layanan Cukai Perkhidmatan ke atas bekalan elektrik domestik.

Nota: Kadar AFA berubah setiap bulan. Semak kadar terkini melalui saluran rasmi ST, TNB/myTNB atau Single Buyer. Artikel evergreen seperti ini sebaiknya tidak bergantung pada satu kadar AFA bulanan yang akan cepat lapuk.

Soalan lazim mengenai AFA

Adakah AFA tarif elektrik baharu?

Tidak. AFA ialah mekanisme pelarasan bulanan kos penjanaan di bawah RP4 dan berbeza daripada tarif asas.

Adakah AFA sentiasa berbentuk surcaj?

Tidak. AFA boleh menghasilkan rebat atau surcaj bergantung pada perbezaan antara kos penjanaan yang berkaitan dengan kadar yang telah dibenarkan atau diunjurkan.

Adakah penggunaan tepat 800 kWj dikenakan AFA?

Tidak. Pelanggan domestik dengan penggunaan 800 kWj dan ke bawah sebulan dikecualikan daripada AFA, sehingga Disember 2026.

Adakah pelanggan yang menggunakan lebih daripada 800 kWj masih boleh menerima Insentif Cekap Tenaga?

Ya, bergantung pada tahap penggunaan. Di bawah struktur semasa, pelanggan domestik dengan penggunaan sehingga 1,000 kWj sebulan boleh menerima Insentif Cekap Tenaga mengikut kadar yang berkenaan.

Mengapa kadar AFA boleh berbeza daripada ramalan awal?

Ramalan menggunakan jangkaan kos penjanaan. Apabila kos sebenar diketahui, perbezaan antara ramalan dan kos sebenar akan melalui proses pelarasan dalam AFA.

Siapa yang menentukan atau mengesahkan kadar AFA?

Pengisytiharan kadar AFA dibuat berdasarkan penentuan Suruhanjaya Tenaga atau pemakluman rasmi melalui keputusan Menteri.

Kesimpulan

Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik (AFA) ialah mekanisme bulanan di bawah RP4 yang melaraskan caj penjanaan elektrik di Semenanjung Malaysia supaya perubahan kos penjanaan dapat dicerminkan dengan lebih hampir kepada keadaan sebenar.

AFA meliputi perubahan harga bahan api serta skop kos penjanaan lain yang ditetapkan oleh Suruhanjaya Tenaga, termasuk kos berkaitan PPA/SLA dan Tenaga Boleh Baharu. Mekanisme ini menggunakan unjuran kos dan membuat pelarasan selepas kos sebenar diketahui.

Bagi pengguna, perkara utama ialah mengetahui bahawa pelanggan domestik dengan penggunaan 800 kWj dan ke bawah dikecualikan daripada AFA, manakala penggunaan tenaga secara cekap masih menjadi langkah paling praktikal untuk mengurus jumlah bil.

Artikel ini ditaja oleh Tenaga Nasional Berhad.